محور مجموعه مدیریت دیرین دیرین بررسی عملکرد

محور: مجموعه مدیریت دیرین دیرین بررسی عملکرد دیرین دیرین بیمه سیل زدگان سیل آذربایجان ستاد بحران

گت بلاگز اخبار فرهنگی و هنری چارچوب اضطراری را نمی پذيرم / الهام كردا

الهام كردا با نمايش «نفر دوم» در روزهاي نخست سي وششمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر روي صحنه رفت. جشنواره اي كه هر ساله به مناسبت پيروزي انقلاب برپا مي شود و قر

چارچوب اضطراری را نمی پذيرم / الهام كردا

الهام كردا: چارچوب اضطراری را نمی پذيرم

عبارات مهم : تاريخ

الهام كردا با نمايش «نفر دوم» در روزهاي نخست سي وششمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر روي صحنه رفت. جشنواره اي كه هر ساله به مناسبت پيروزي انقلاب برپا مي شود و قرار است به محل گردهمايي بازیگران و صورت های معروف بدل شود. اين رويداد با يكي دو سال اختلاف، همپاي پيروزي انقلاب عمر دارد و شايد از اين نظر گپ وگفت با بازيگر صاحب دغدغه اي كه در اين سه دهه زيسته و از قضا به عنوان هنرمند تئاتر آشنا مي شود خالي از لطف نباشد. به ويژه كه كردا در كارزار برگزاري انتخابات رياست جمهوري دوازدهم نيز نقش پررنگي ايفا كرد و هيچگاه خودش را از فعاليت هاي جمعي كنار نكشيد. اين هنرمند در مصاحبه پيش رو از ايده هايش راجع به حيات بازيگر در جامعه پرتلاطم ايران معاصر گفته است.

اولين نكته درك نسل ما از وقايعي است كه نمايش به آنها اشاره مي كند و معلوم نيست نسل جديد هم با آن تاريخ هاي ويژه ارتباط برقرار كند يا نه؛ در اجرا با چنين موضوعي مواجه شديد؟

نكته اي كه مهين صدري از همان ابتدا خيلي صادقانه با تماشاگر در ميان مي گذارد، همين هست. اينكه نويسندگي چيزي نيست جز توانايي به ياد آوردن تك تك زخم هاي مان. اين تاريخ ها و پرسشها مطرح شده است در نمايش زخم هاي نسل ما هستند، گرچه مي توانند براي نسل هاي آينده تكرار نشوند. از طرفي پرسشها نسل بعد از ما چيز ديگري بوده و آنها هم چنين فضاي گل و بلبلي را تجربه نكرده اند. ولي در هر صورت هيچ وقت از وحشت هاي ما و پدران و مادران ما در شب هاي موشك باران پایتخت کشور عزیزمان ایران يا پرسشها دهه ٦٠ تصوير روشني ندارند. به عنوان نمونه نمي دانند وضعيت اقتصادي مردم در دوره جنگ چطور بود. هر شب به اين مساله فكر مي كنيم كه نسل ما چقدر بيشتر اين نمايش را درك مي كند و البته اين آگاهي از وقتي تمرين ها شروع شد وجود داشت و تاحدي مي دانستيم در نهايت چه اتفاقي مي افتد.


ماجرا تا حدي هم شخصي است.
دقيقا و اين شخصي بودن روايت است كه بين تماشاگر و بازيگر صميميت ايجاد مي كند. از همان جنس صميميت كه در نسل ما وجود داشت و مخاطب جوان هم اگر كمي دقيق شود پرسشها برايش قابل درك است.


بازي براساس يك متن مستند مثل «هم هوايي» در مقايسه با متن «نفر دوم» چه تفاوت هايي دارد و چه امكاناتي در اختيار شما گذاشت؟
مشخص ترين تفاوت اين بود كه آنجا هيچ شناختي از كاراكتر نداشتم و تازه بايد شخصيت را كشف مي كردم. اتفاقا قصد داشتم با زن مهناز دليري، همسر عباس دوران گفت وگو كنم تا شناختم بيشتر شود ولي جالب است بدانيد تصميم از اواسط تمرين تغيير كرد. به اين نتيجه رسيدم اتفاقا نياز نيست همسر عباس دوران را خوب بشناسم، بلكه نياز است شخصيت عباس دوران را كشف كنم. در نمايش «نفر دوم» كار تفاوت داشت و پيشنهادها از درون متن بيرون مي آمد.

اين دو تجربه تفاوت و جذابيت خاصي ايجاد نكرد؟ به ويژه وقتي به روند چندسال گذشته شما دقت كنيم با گزینش هايي مواجه هستيم كه شخصيت ها از داخل متن قابل كشف هستند و نياز چنداني به جست وجوي خارج از متن نيست.
اولين و مهم ترين نكته اين است كه اگر گروه و كارگردان يك نمايش را دوست نداشته باشم اصلا به همكاري با آنها نمي رسم. بنابراين در گام اول بايد اين ارتباط شكل بگيرد و در بخش بعد به ساختن شخصيت مي رسيم كه هر دو اينها شيوه هايي براي تجربه هستند. چيزي كه اينجا صادقانه دلم مي خواهد به آن اشاره كنم سختي ايفاي نقش در نمايش «نفر دوم» هست. شبيه به كارهايي است كه از آنها با عنوان سهل و ممتنع ياد مي شود.

چرا؟ به اين دليل كه گستره وسيع سني از كودكي تا بزرگسالي را در بر مي گيرد و من بايد به تمام تجربه هايم مراجعه كنم. به ويژه براي من كه برون ريزي احساسي و بيان بعضي پرسشها برايم كار سختي هست. اينجا كلماتي را مي گويم كه در زندگي شخصي كمتر به زبان مي آورم.

مثال مي زنيد؟
اشاره مستقيم برايم سخت است ولي مثل اتفاقي كه در رابطه بين شخصيت دختر و دوستانش يا خواهرش رخ مي دهد. البته يك شانس هم داشتم كه خيلي دلم مي خواهد اينجا راجع به اش صحبت كنم. اينكه نمي دانم چه چيز در من وجود دارد كه در ١٠ سال اخير، من در برهه هايي از زندگي به نقش ها يا بازي در نمايش هايي رسيده ام كه واقعا مورد نیاز بود. به اين ترتيب با نقش يكي مي شدم چون همه چيز- زندگي و كار- در وقت درست به هم مي رسيد.

چرا مي گويم شانس؟ چون اصولا تعريف من اين است كه اگر بتوانم هر نقش را در زندگي هم بازي مي كنم. گاهي به خودم مي گويم اگر وحشت نبود قطعا فلان نقش را به زندگي خودم وارد مي كردم. گاهي نمايش هايي به من پيشنهاد مي شود كه مي توانم با آنها زندگي كنم و به واسطه همان نمايش ها دغدغه هايم را بيرون بريزم. شايد شانس من است كه مي توانم با آن نمايش ها تراپي شوم.

بازي در نمايش «نفر دوم» هم همين طور بود؟ به عنوان نمونه به فعاليت هاي اجتماعي و مواضع سياسي يك سال اخير ارتباط داشت؟ به نظرم بيشتر از خيلي ها سرتان براي چنين فعاليت هايي درد مي كرد.
سرم از قبل درد مي كرد و معمولا درگير پرسشها سياسي و اجتماعي بودم. نسل ما از بچگي درگير چنين ماجراهايي شد و خيلي سریع حواشي وقوع انقلاب، جنگ، دوران سازندگي، اصلاحات و باقي اتفاق ها را به خود ديد. اين پرسشها در كار هنرمند تاثير مي گذارند و اعتقاد دارم اگر جز اين باشد اشتباه هست. چون عده اي اين فعاليت ها را لوس بازي مي دانند.

چطور مي شود يك هنرمند علی رغم مردم زندگي كند و اصلا نداند در مملكت چه خبر است؟ چطور امكان دارد گراني دلار و آثارش روي تمام كالاهاي اساسي تا قيمت ميوه در ميوه فروشي را متوجه نشويم؟ خيلي طبيعي است كه تصميم سياستمداران بر زندگي همه ما تاثير مي گذارد و به همين دليل بايد آگاهانه عمل كنيم. البته خيلي ها معتقدند زندگي حرفه اي يك بازيگر يعني اينكه هيچ چيز روي شما تاثير نگذارد و خيلي آرام و راحت به سلامت روح و جسم و تقويت توانايي هاي فني بازيگري بپردازيد. در مقابل، من اعتقاد دارم ابدا اين طور نيست.

شايد نگاه آنها به هاليوود است كه همه چيز بي تنش و بعضا آرام و حرفه اي پيش مي رود. گرچه هنرمنداني مثل رابرت دنيرو و مرل استريپ همزمان انتخابات امريكا عليه ترامپ ويدئو منتشر كردند.
تازه با در نظر گرفتن همين نمونه ها هم ما خيلي با آنها تفاوت مي كنيم. من فردي هستم كه آذر ٥٧ به دنيا آمده و دو كوچه پايين تر از منزل اش هم موشك اصابت كرده هست. دايي اش شهيد شده، ماجراهاي كوي دانشگاه و دوم خرداد و ٨٨ را ديده يا زحمت كمبودهاي دارويي را تجربه كرده هست. چطور امكان دارد اين پرسشها روي من تاثير نگذاشته باشد؟ ما با افرادي كه پرسشها باعشق مهم ترين مشكلات زندگي ارزش را شكل داده تفاوت مي كنيم. خيلي طبيعي است كه حتي دغدغه ما با آنها فاصله داشته باشد و به عنوان نمونه دستگيري صدام براي من معناي متفاوتي ايجاد كند. ما در جغرافيايي زيست مي كنيم كه تجربه هاي خاصي داشته ايم.

آثار اين تجربه ها چطور در بازيگري نمود دارد؟ كار را سخت نمي كند؟
قطعا تاثير دارد ولي از ياد نبريم كه همه اينها نبايد بهانه ايجاد چارچوب باشد. چون من با ايجاد خط و مرزهاي اجباري مخالفم. مانيفست من در زندگي اين است كه شما بايد بدون چارچوب ولي درست پيش برويد. خودم در بازيگري همه موارد حرفه اي را رعايت مي كنم ولی وقت اجرا چارچوب نمي گذارم و به عنوان نمونه از فضاي نمايش مثل طراحي صحنه، لباس و متن دريافت هايي دارم. اتفاقا وجود همين آشفتگي ها موجب مي شود نتوانيم خيلي روي يك چارچوب خاص تكيه كنيم چون شرايط مدام همه چيز را از خط خارج مي كند. همه اينها يك بي قراري به وجود مي آورد.

بازي روي صحنه قرار است به تراپي اين بي قراري كمك كند؟
نه، اين بي قراري از نوع سازنده است.

معمولا در چه زمينه هايي مطالعه مي كنيد؟
معمولا زياد به كتاب ها رجوع مي كنم. در گذشته داستان و رمان زياد مي خواندم ولی مدتي است كه بيشتر تاريخ مي خوانم. اين روزها تاريخ مشروطه را بيشتر مطالعه مي كنم، به ويژه در يكي، دو سال اخير احساس مي كنم خيلي بيشتر از گذشته به دانستن تاريخ نياز داريم. به عنوان نمونه همه ما از عطار نيشابوري صحبت مي كنيم ولي نمي دانيم در چه دوره، زمانه اي مي زيسته هست. تاريخ هنر و ادبيات ايران جدا از زمينه هاي ديگر قابل بررسي نيست.

به نظر شما تئاتر ما با وضعيت روز نسبتي برقرار مي كند؟
بله هميشه افرادي به اين پرسشها فكر مي كنند، حالا نسبت و فاصله اين افراد با عمق مشكل اجتماعي يا سياسي تفاوت دارد. حالا اينكه كارگردان چقدر هنر همراه كردن مردم را داشته باشد ماجراي ديگري هست. اصلا فرض بگيريم كه ما مدام دغدغه مطرح كنيم ولي مهم اين است كه حرف ها چقدر به عمل نزديك شود. تئاتر ما امروز همه چيز را در بسته بندي زيبا تحويل مي دهد و كمتر شرايط انديشيدن را به وجود مي آورد. همه چيز فست فودي در اختيار تماشاگر گذاشته مي شود. در تئاتر ايران ما بازیگران و صورت های معروف عجيب و غريبي داريم، به ويژه در ميان كارگردان هاي نسل جوان ولي پرسشها متفاوت از شهرت گرفته تا دغدغه نان آنها را از فضاي متفاوت و راديكال دور مي كند. من اين راديكال بودن را دوست دارم.

يكي شدن با نقش
١٠ سال اخير، من در برهه هايي از زندگي به نقش ها يا بازي در نمايش هايي رسيده ام كه واقعا مورد نیاز بود. به اين ترتيب با نقش يكي مي شدم چون همه چيز- زندگي و كار- در وقت درست به هم مي رسيد.

نسل ما از بچگي درگير چنين ماجراهايي شد و خيلي سریع حواشي وقوع انقلاب، جنگ، دوران سازندگي، اصلاحات و باقي اتفاق ها را به خود ديد. اين پرسشها در كار هنرمند تاثير مي گذارند و اعتقاد دارم اگر جز اين باشد اشتباه است.

چارچوب اضطراری را نمی پذيرم / الهام كردا

واژه های کلیدی: تاريخ | زندگي | نمايش | اخبار فرهنگی و هنری

دانلود


دانلود فایل ها

نویسنده : topsblog